سیزدهمین جلسه از دور چهل و پنجم سری کارگاههای آموزش جهانبینی کنگره ۶۰ در مورخ  1391/11/11 با نگهبانی جناب مهندس حسین دژاکام ، استادی آقای دکتر نبئی و دبیری خانم مریم رضایی با دستور جلسه " بخش دوم تحقیقات " رأس ساعت ۱۶:۳۰ آغاز به کار نمود.


خلاصه سخنان استاد :

موج استقبال از تحقیقات بسیار قوی است و من به طور میانگین هر روز چند تلفن و مشاوره دارم . عزیزان به مرکز مطالعه تحقیقات می آیند . روزهای چهارشنبه نیز از ساعت 2 بعدازظهر به همراه خانم کماندار در خدمت شما هستیم . نمی دانم چگونه اهمیت قضیه تحقیقات را برای شما بازگو نمایم. امروز مهندس به من گفتند به اتاق من بیایید و یک چیز را مشاهده کنید . زمانی که به اتاق ایشان رفتم ، کودکی را دیدم در حدود چهارساله ، البته این مسئله ی رقت انگیزی بود که درست نبود شما هم آن را مشاهده نمایید. این کودک خیلی سختی کشیده بود . مسئله مهم این بود که در مسیر درمان قرار گرفته و در حال درمان می باشد . من در اینجا می خواهم با توضیحی کوتاه اهمیت قضیه تحقیق را برایتان بگویم . در صحبت های اولیه گفته شد ریسپکتورها و گیرنده های اوپیوئیدی یا تریاکی ، و گیرنده هایی که به نحوی به شبه افیون های بدن مربوط می شوند در همه بدن ، بعبارتی در تمام سلول ها پراکنده هستند . من بر روی انیمیشن ها ، لنفوسیتی را نشان دادم که روی آن یک ریسپکتور کانابینوئید ، مربوط به کانابیس (حشیش) وجود داشت و در آن موقع نشان دادیم در بدن انسان چیزی معادل آن ترشح می شود و شرح وظایفی دارد . اگر این مواد گیرنده هایی نداشته باشند ، مواد مصرف شده نمی توانند در بدن فرد دردسری ایجاد کنند. در تمام گلبول های سفید ما این گیرنده ها را داریم. همچنان که در خیلی از ارگان های بدن نیز وجود دارند ، ما می توانیم با کنترل آنها ، کاری ثمر بخش انجام دهیم. به تعدادی از بیماری ها ، بیماری کلاژن گفته می شود. این بیماری ها جزء بیماری هایی هستند که طب امروز موفقیت کمی در درمان آنها داشته است. مثلاً اگر دانش پزشکی امروزه در مورد عفونت ها موفقیت بسیاری کسب کرده است ولی در این گونه از بیماری ها موفق نبوده و در حال کار کردن روی این دسته از بیماری ها می باشد. این بیماری حالتی است که بدن بر علیه خود وارد عمل می شود. یعنی گلبول های سفید بدن به نفی بدن عمل می کنند ، بجای آنکه به میکروب ها حمله کنند. البته حمله به میکروبها نیز در جای خود است. سلول های فرد بیمار گویی سوءتفاهی برایشان پیش آمده و دوست و دشمن را از هم تفکیک نکرده و به خود بدن حمله می کنند. حال اگر گلبول های سفید به بافت جلد حمله نمایند ، ممکن است یک سلسله بیماری های پوستی خاصی ایجاد نمایند. یک نمونه از آن اپیدرمولیز بولوسا است که نمونه آن را من در آن کودک خردسال که گفته شد ، دیدم. این بیماری برای کودک و پدر و مادرش بسیار سختی به وجود آورده بود. بحمداله از برکت کنگره و متد DST با نظارت آقای مهندس حال این کودک رو به بهبود می باشد. من اکنون حدود یکسال و اندی است که از نزدیک شاهد این موارد هستم و بعنوان یک شاهد می توانم در مجالس مختلف این گونه کیس ها را بیان نمایم. این یک مورد نیز انشاءاله به قداست این جلسه به درمان کامل خواهد رسید و بر معلومات من نیز اضافه خواهد شد. من دیدم که این متد روی این کودک جواب داده و اعضاء و ارگان های آن از التهاب شدید بیرون آمده اند. احشاء داخلی کار خود را بهتر انجام داده و مسئله یبوست از بین رفته است. اشتها کودک باز شده و روحیه آن بهتر است. درمان این کودک هنوز به دو ماه نرسیده است ، حال اگر درمان او به یکسال برسد شاید بتوانیم کنترل کامل روی بیماری او انجام دهیم. چیزی که این موارد را کامل می کند ، تحقیقات است. جناب مهندس کار خود را کرده اند. این کودک در اثر یک سری فعالیت های درمانی ، به جواب خوبی رسیده است که ما پزشکان نیز آن را حمایت می کنیم. ولی ما باید جواب این درمان را در آورده و مکانیسم آن را شرح دهیم. سپس آن را تعمیم دهیم و آنگاه بصورت مقاله نوشته و به تمام نقاط دنیا بفرستیم. این بیماری در همه دنیا دردسر ساز می باشد و تمام متخصصین پوست در مقابل آن زانو زده اند. این کودک را نیز جواب کرده بودند که بحمداله دریچه های امید به روی او گشوده شد. تحقیقات فوق العاده مهم می باشد و اگر جناب مهندس روی آن تأکید کرده و برای آن وقت می گذارند به دلیل موارد گفته شده در بالا می باشد.



نکته دوم آنکه برای وارد شدن به تحقیقات یک پیشنهاد ، یک طرح یا پروپوزال نیاز است. تعدادی از شما عزیزان دلتان می خواهد که کار تحقیقاتی انجام دهید ، و این اتفاقاتی که می افتد را با تحقیقات به جایی رسانده تا بتوانید آنها را اعلام نمایید. و بقیه نیز بتوانند از آن استفاده نمایند. همانطور که کتاب شریف می فرمایند: اگر کسی را احیاء کردید گویی تمام دنیا را احیاء نموده اید. شما نیز به این ثواب عظیم دست پیدا کنید. ما در جلسه گذشته بحث جامعی را نمودیم در مورد اینکه اگر بخواهیم پروپوزالی را انتخاب نماییم 8 فاکتور را باید رعایت نماییم .



با بررسی که اخیراً انجام داده ایم و آقای مهندس بیشتر در جریان آن قرار گرفته اند و اینها از برکات حضور خانم کماندار به گروه تحقیق حاصل شده است ، این است که آقای مهندس فرمودند افرادی که درحد عنوان با ما به توافق می رسند و بیشتر از این نمی توانند همکاری داشته باشند ، کار خود را انجام دهند. ما هم اکنون افرادی را داریم که در سطح عالی و دانشگاهی در حال فعالیت هستند. هر هفته برای آنها موضوعاتی که این دوستان در آن موفقیتی نداشته اند را از اینترنت پیدا کرده و دانلود می نمایم و به آنها دهم تا روی آن کار انجام دهند. اینها مواردی است که امید می رود از آنها مقالات خارجی در آید. حال نکاتی را خدمتتان عرض می کنم که قضیه تحقیقات را چگونه ادامه دهیم. ما می خواهیم در مورد سوء مصرف مواد متمرکز شویم و آنکه چگونه می توان یک طرح تحقیقاتی نوشت. عنوان هایی را که نوشته ام فهرست وار برایتان می گویم. تمام این عناوین را باید طی کنید. کسانی هم که بخواهند ، این پاور پوینت را در اختیارشان قرار می دهم. اگر خواستید به من ایمیل دهید تا آن را برایتان بفرستم.



اولین موضوع عنوان طرح بصورت علمی می باشد. طرح ممکن است به صورت علمی و به زبان فارسی باشد. چون علمی بصورت زبان انگلیسی نیز داریم. و اگر بخواهید به مراحل بالاتر طرح خود را بدهید باید بصورت انگلیسی نیز نوشته شود. یک نوع عنوان نیز بصورت ژورنالیستی می باشد. عنوان علمی ، عنوانی است که تمام ریزه کاری ها در آن قرار دارد. بعنوان مثال: بررسی وجود افسردگی. پس معمولاً با یک سری لغات که به آن action word گفته می شود ، شروع می شود. لغاتی که از آنها عملیات منشعب می شود. "بررسی" ،"مقایسه " و یا چیزی که دخالت را نشان می دهد. " بررسی وجود افسردگی قبل و بعد از درمان با روش DST در مصرف کنندگان مواد مخدر مراجعه کننده به آکادمی در سال 1391 و عوامل موثر بر آن " این یک عنوان کامل علمی می باشد. حال ببینیم چه اجزایی دارد. اولاً عنوان شامل آن مشکل می باشد. مثلاً در اینجا مشکل افسردگی است. در اعتیاد مسئله افسردگی بسیار وجود دارد. کسانی که حتی برای اولین بار تریاک مصرف می کنند ، ممکن است  به جای سرخوشی  تریاک به آنها نسازد و دچار افسردگی شوند. کیس های این موارد بسیار گزارش شده است. اگر هم در ابتدا دچار افسردگی نشوند در طول زمان مصرف به دلیل مسائل فارماکولوژیکی یا مسائل اجتماعی دچار این مشکل خواهند شد. من روز به روز تعصبم به روش DST بیشتر می شود و به آن بیشتر ایمان می آورم. علی رغم ساده بودن بسیار جامع ، مانع و موثر می باشد. در عنوان طرح ما آمده است "درمان به روش DST در مصرف کنندگان مواد مخدر" ، زیرا ممکن است ما افسردگی را بخواهیم در مردم عادی ، در دانشجویان ، در زنان حامله و یا کسانی که در کنکور رد شده اند بررسی نماییم. در اینجا مشخص شد ما افسردگی را در مصرف کنندگان مواد مخدر می خواهیم بررسی نماییم. این افراد کسانی هستند که به آکادمی مراجعه کرده اند ، ما جای مشخص مکانی برای این افراد که روی آنها تحقیق می شود در نظر گرفته ایم. در چه زمانی ؟ زمان آن را سال 1391 در نظر گرفته ایم. در کنار این مسائل یکسری پارامترهای دیگر نیز وجود دارند. بعنوان مثال شخصی که به افسردگی دچار می شود چند سال سن دارد. بیست ساله است ، یا پنجاه سال سن دارد ، این موارد در تحقیقات موثر است. جنسیت آن چیست ؟ خانم است یا آقا. کار آن علمی است یا کار یدی انجام می دهد. بازاری است یا کارمنداست. شغل نیز در انجام تحقیقات مهم می باشد. میزان درآمد نیز مهم است به موارد گفته شده در بالا عوامل موثر گفته می شود. ما برای آنکه چیزی را کم نگذاریم ، عوامل موثر بر آن را نیز به آن اضافه کرده ایم. این موارد ما را از مشکلات آتی نجات می دهد. ممکن است به ما بگویند در این موضوعی را که بررسی کرده اید ، آیا کسانی هستند که به کنگره می آیند و شغل آزاد داشته ، یا کار نداشته و بیکار هستند. ما در این تحقیق شغل را نیز آورده ایم. پس این یک عنوان علمی است.

یک همچین عنوان بزرگی که در بالا گفته شد را در مجله ای که می خواهیم همه آن را بخوانند نمی نویسیم. اگر بخواهند عنوان را به کسی دهند که روی آن بررسی انجام دهد ، به شکل بالا و بصورت عنوان عملی ارائه می دهند. اما اگر تحقیقات ما به نتیجه رسید و بخواهیم آن را در مجله ای که همه آن را می خوانند مانند مجله سلامت به چاپ برسانیم یا در یک مجله پزشکی بیاوریم ، ممکن است از یک عنوان ژورنالیستی استفاده کنیم.

عنوان ژورنالیستی عنوانی است که اصولاً تمام ریزه کاری ها را ندارد. اما مهمترین خصوصیت آن جالب بودن آن است. در پیشنهاداتی که شما به من می دهید بیشتر از آن که عناوینتان علمی باشند ، ژورنالیستی هستند. مثلاً عنوان بایدها و نباید های درمان DST را بیان می کنید. این عنوانی ژورنالیستی است. در این موقع به شما می گویم بایدها و نبایدهای چه موضوعی در مورد درمان DST ؟ بعد از بحث کردن می بینیم که ده ها موضوع از این عنوان خارج می شود که هر کدام از آنها نیز یک تقسیم بندی دارد. "رویکردی نو در درمان افسردگی پس از اعتیاد" چرا رویکردی نو ؟ برای اینکه روش DST نو می باشد. برای دنیا نو و تازه است. ما تلاش خواهیم کرد تا در اسرع وقت آن را به فرهنگستان علوم پزشکی همه کشورها اعلام نماییم. نکته بعدی بعد از نوشتن عنوان ، بیان مسئله و ضرورت اجرای طرح می باشد.

بیان مسئله ، موضوع را برای آن فردی که عنوان را می دهد ، روشن می سازد. وقتی به آنها گفته می شود مسئله را شرح دهید و بنویسید که چرا مهم است که این کار انجام شود ، با شرح آن، خود متوجه می شود که مسئله آنقدرها هم که فکر می کرده مهم نیست و تصمیم می گیرد که موضوع را تغییر دهد. گاهی متوجه می شود موضوع مطرح کرده بسیار بزرگ است ، گاهی نیز در می یابد چیزی را که بعنوان یک طرح تحقیقاتی ارائه داده است ، طرح های زیادی را می توان از آن استخراج نمود.

پس توضیح مسئله بسیار مهم است. ضرورت اجرای طرح نیز در این میان مشخص می شود . زیرا بسیاری از طرح ها هستند که الان نیازی به اجرای آنها نمی باشد . و نباید امروز روی آن انرژی گذاشت . سپس باید دید چه مشکلاتی را حل خواهد کرد و به چه کار می آید .

آقای دکتر ندیم استاد بزرگوار اپیدمیولوژی هستند که من نیز افتخار شاگردی ایشان را داشتم . ایشان یک زمانی مسئول Health Systems Research سازمان جهانی بهداشت در خارج از کشور بودند . ایشان یک جمله ای داشتند که من هیچگاه آن را از یاد نمی برم . می گفتند زمانی که طرح پژوهشی برای من می فرستادند به دلیل آنکه تعداد این طرح ها بسیار زیاد بود من آنها را به ریز نمی خواندم . در ابتدا از هر طرحی دو قسمت آن را می خواندم . قسمت اول بیان مسئله و ضرورت اجرای طرح . قسمت دوم هزینه . سپس توضیح می دادند که به این منظور این دو قسمت را می خواندند که ابتدا ، بدانم موضوعی که می خواهند روی آن کار انجام دهند چیست و ضرورت آن چه می باشد اگر قانع نمی شدم آن را کنار می گذاشتم و اگر قانع می شدم و می دیدم که موضوع آن خوب است و باید اجرا شود ، سراغ قسمت دوم می رفتم که ببینم چه میزان بودجه برای آن در نظر گرفته شده است . آیا قادر به پرداخت بودجه آن هستیم . اگر می دیدم که بودجه آن در حد حیطه ما می باشد ، آن را کنار می گذاشتم که کامل و به ریز آن را مطالعه نمایم. این قسمت فوق العاده مهم می باشد . ممکن است در این قسمت طرح پژوهشی شما رد شود یا قبول واقع شود .

نکته بعدی اینکه زمانی که بیان و سابقه مسئله را نوشتید باید بررسی متون نمایید . به این دلیل که ما می گوییم نباید چرخ را دوباره اختراع نمود . کاری که در گذشته یک عده آن را انجام داده اند و زحمت کشیده و مقاله آن را نیز چاپ کرده اند نباید دوباره روی آن کار، انرژی، وقت و سرمایه گذاشت تا همان کار انجام شود . بهتر است قبل از آنکه طرح جدید نوشت باید طرح های گذشته را مطالعه نمود تا ببینیم که آیا موضوع ما را دیگری نیز کار کرده است یا نه. 

بارها شده است افرادی که در این مدت به من طرح ارائه داده اند به آنها گفته ام طرح شما خوب است اما همین الان آقای X یا خانم Y در حال کار روی آن هستند و چیزی به پایان این طرح نمانده است . آیا می خواهید باز هم ادامه دهید ؟ می گوید فکر هایم را بکنم و یا به کل منصرف طرح شده است .

باید دید اگر افراد دیگری روی این طرح کار کرده اند به چه جواب هایی رسیده اند ؟ آیا جوابی که من به دنبال آن هستم ، قبلاً به آن رسیده اند . اگر به آن رسیده اند پس نیازی نیست من دوباره روی آن زحمت بکشم. دوای درد من قبلاً پیدا شده است و من روی یک درد دیگر کار انجام دهم . اگر آنها کار کرده اند تا به کجا پیش رفته اند و نقاط قوت و ضعف شان در چیست؟ اینها را نیز باید پیدا کرد.

اگر شما بررسی متون انجام ندهید ، یعنی بر نگردید به اینترنت و بررسی انجام ندهید به مشکل برخواهید خورد . در گذشته که اینترنت وجود نداشت باید به کتابخانه می رفتید و نباید به یک کتابخانه نیز اکتفا می کردید . اگر ده دانشگاه وجود داشت به هر ده دانشگاه باید می رفتید و در کتابخانه آنها به بررسی می پرداختید . که آیا کسی در پایان نامه خود روی طرح شما کار کرده است و یا اگر کار کرده به چه شکل آن را انجام داده است . امروزه در اینترنت موضوع خود را می دهید و می بیند که چند نفر روی طرح شما کار انجام داده اند . در این هنگام شما موضع خود را می توانید مشخص نمایید . اگر روی این قسمت کار انجام ندهید و این قسمت خالی باشد نشان می دهد که شما هیچ علاقه ای نداشتید که بدانید دیگران چه کرده اند . محقق در ابتدا مطالعه می کند . خود را از علوم موجود اشباع کرده، سپس نسبت به مجهولات انگیزه پیدا می کند تا روی آنها کار انجام دهد .


بهترین کار این است فهرستی از منابعی که در بررسی متون از آن استفاده شده بنویسید. زیرا بقیه افراد می خواهند به آن مراجعه کرده و از آنها استفاده نمایند . این خود نیز روشی دارد .

بعد از این قسمت باید هدف نوشته شود . ابتدا هدف اصلی طرح را می نویسیم.ساده ترین راه این است که عنوان علمی را گرفته و بجای لغت "بررسی" از لغت دیگری استفاده نمایید .معمولاً از لغت "تعیین" استفاده می شود . "تعیین وجود افسردگی قبل و بعد از درمان با روش DST در مصرف کنندگان مواد مخدر مراجعه کننده به آکادمی در سال 1391 و عوامل موثر بر آن " باید این هدف ریز شود . چگونه باید آن را ریز کرد ؟

ما عوامل موثر را گفتیم و ابعاد گسترده این طرح را مطرح کردیم . در این ابعاد گسترده طرح سه مسئله وجود دارد : 

1 ـ تعیین سن در مصرف کنندگان مواد مخدر . افرادی که به آکادمی مراجعه کرده اند یا دچار افسردگی بودند و یا نبودند من مشخصات آن ها را وارد کامیپیوتر می کنم و یک میانگین سنی از آنها میگیرم این اطلاعات جزء برنامه تحقیق می باشد .

2 ـ جنیست افراد .

3ـ نوع مواد مصرفی آنها

اینها اهداف فرعی بوده که مرحله ای می باشد . مشکلات خانوادگی آنها نیز پرسیده می شود . در این میان می بینید که از این موارد ده ها عنوان خارج می شود . بعد از این دو قسمت از شما خواسته شده که اهداف کاربردی طرح را نیز بنویسید . به زبان خیلی ساده در اهداف کاربردی می گویید که طرح شما به چه کار می آید . طرح گفته شده در بالا بسیار ساده می باشد . اما در طرح های پیچیده مثل طرحی که آقای مهندس از دانشگاه بقیه اله آورند که من بررسی نمایم اگر عنوان آن را در اینجا بگویم خواهید دید که بسیار پیچیده است . ولی اگر اهداف کاربردی آن گفته شود موضوع روشن خواهد شد . ما در همین طرح بطور ساده می توانیم بگوییم که افسردگی و اثر DST به روی افسردگی چگونه است .



هدف کاربردی ما به زبان ساده بیان خواهد کرد که این موضوع به چه کار ما می آید و کجای کار ما را درست خواهد کرد . ما توضیح خواهیم داد که خیلی از افراد می توانند از آن استفاده نمایند. در بسیاری از جمعیت ها ممکن است روی درمان اعتیاد کار نمایند ولی روش کارشان DST نمی باشد و این افسردگی گریبان گیر آنها نیز می باشد و ما در مطالعات خود توانسته ایم نشان دهیم روش DST می تواند کمر افسردگی را خم نماید . این موضوع را اگر بتوانیم به آنها برسانیم ممکن است آنها نیز داوطلب شوند که از این روش استفاده نمایند .


ما باید فرضیات و سؤالات خود را مطرح نماییم. مثلاً در اینجا ممکن است فرضیه ای را مطرح نماییم . ممکن است در مدت زمان زیادی که در کنگره 60 بودیم ، دیده باشیم افرادی که در ابتدا وارد کنگره می شوند به افسردگی دچار هستند و زمانی که درمان می شوند دیگر اثری از افسردگی در آنها دیده نمی شود . من از دوستان خود در کنگره وقتی می پرسم حالتان چطور است با شدت تمام می گویند خوب . یعنی خوب به توان پنچ . گاهی ممکن است هیچ فرضیه ای نداشته باشم و حتی ندانم که آیا DST می تواند افسردگی را درمان کند یا نه ؟ پس این میان یک سوال برایم مطرح می شود . پس سوال خود را می نویسم که آیا متد DST می تواند افسردگی بعد از درمان اعتیاد را درمان کند ؟



نکته بعدی این است که ابزار مورد استفاده چه می باشد . در هر طرحی ابزار آن متفاوت می باشد . اگر می خواهم این دارو را روی موش ها استفاده نمایم . توضیح می دهم که این دارو روی 100 موش مورد استفاده قرار می گیرد . ممکن است از پرسشنامه ، مصاحبه در روش خود استفاده نمایم ، تمام این موارد را باید شرح داد . در این جا نحوه جمع آوری اطلاعات گفته می شود . باید بگوییم از چند نفر برای این طرح استفاده می شود .


گاهی فرمول تعیین کننده است . مثلاً من به شما کمک می کنم و می گوییم دو دسته 30 نفره را مورد بررسی و مقایسه قرار دهید .



ملاحظات اخلاقی را نیز باید مد نظر داشته باشید. گاهی ناخواسته یک کار غیر اخلاقی وارد مطالعاتتان می شود . مثلاً من می خواهم روش DST را با روش دیگری مقایسه نمایم . آیا حق دارم روش دیگر را مورد مقایسه قرار دهم . شاید آن روش افسردگی را بیشتر نماید . و کار ما را به کمیته اخلاق در پژوهش کشور بکشاند . خلاصه روش اجرای طرح باید یک بار کاملاً در حد یک پاراگراف گفته شود . محدودیت و مشکلات طرح نیز باید گفته شود . مثلاً باید این طرح در کل کشور اجرا شود پس باید سفرهای بسیاری انجام داد . سفر جزء مشکلات طرح ما می باشد و ممکن است در طی این سفرها اتفاق ناگواری برایم پیش آید و باید کسی را بعنوان جایگزین برای خود انتخاب نماییم . آخرین مطلب هزینه اجرای طرح و محل تأمین آن می باشد . که این قسمت به اصرار جناب مهندس دژاکام گنجانده شده است . ایشان می فرمایند کار و هزینه های آن باید مشخص باشد . کار باید روی اصول خود پیش برود . هزینه های بسیاری وجود دارد از خرید کاغذ گرفته تا لوازم آزمایشگاهی و لابراتوار و استخدام کردن اپراتور و خیلی مسائل دیگر . اگر شما توانمندی پرداخت این هزینه ها را نداشته باشید جناب مهندس تأمین کننده این هزینه ها می باشند یک زمانی نیز شما می گوید دانشگاه هزینه های این طرح را پرداخت می کند و نیازی به تأمین مالی از جانب شما نمی باشد ولی باید گفت که این عنوان برای کنگره 60 می باشد . به این ترتیب پروپوزال شما کامل می شود و امیدوارم بعد از این با در نظر گرفتن این مسائل پروپوزال هایتان کاملاً بدون نقص باشد . 

منبع : وبلاگ نمایندگی آکادمی